Descrizione

1476-1525 (fogli di guardia I-II in principio e II in fine aggiunti nel sec. XVII) · cart., III foglio di guardia in principio e I in fine membr.; rimanenti guardie cart. · cc. 3 + 144 + 2 · mm 230×165. Filigrana: (cc. 1-144) ancora in cerchio, simile a Briquet 464 (1489) o 467 (1495). Fascicolazione: 1-5 (10), 6-11 (8), 12 (2), 13-17 (8), 18 (4). Segnatura dei fascicoli: fascicoli numerati al centro del margine inferiore della prima carta di ciascuno, in doppia serie a lettere greche in rosso: ??- ??? = cc. 1-100; ??-?? = cc. 101-142. Specchio rigato: mm 150×75/80. Righe: 25. Scrittura e mani: due mani hanno vergato accuratamente il codice: A = cc. 1r-58v ha usato inchiostro tendente al nero e ha sottoscritto lo iota muto; B = cc. 59r-142r ha usato inchiostro tendente al nero e ha sottoscritto lo iuta muto. Stato di conservazione: carta di ottima qualità, intaccata talora dall'umidità; margini piuttosto forati dai tarli, senza danno per la scrittura. Decorazione: 1476-1525 (fasce e lettere iniziali in rosso e azzurro nella parte vergata dallo scriba A; solo in rosso nella parte vergata dallo scriba B). Legatura: 1601-1700 (legatura farnesiana; sul dorso a lettere dorate: "Constan. Lascaris Grammat."; taglio azzurro). Storia: sul margine superiore di c. 1r "Constantini Lascaris gramatica"; appartenuto alla biblioteca privata di casa Farnese. Possessore: Farnese . Antiche segnature: A 1. n.° 10 Constantini Lascaris Grammatica. cc. 1r-99v Autore: Lascaris, Constantinus <1434-1501> (DOC, 2, 1201). Bianca c. 100rv. cc. 1r-58v Autore: Lascaris, Constantinus <1434-1501> (DOC, 2, 1201). Titolo presente: ??????? ??? ???? ??? ????? ????? ??? ??? ????? ????????? ?????????? ???? ???????????? ??? ????????? ??? ????????? (c. 1r). Titolo identificato: De octo partibus orationis, ed. Aldina, 1494-1495, 2v-109v; Blandi, 1810, 5-181. Testo inc. ?????? ???? (c. 1r), expl. ??????????... ??????????? (c. 58v). Osservazioni: cfr. Pertusi, 1962, 326. cc. 59r-61v Autore: Lascaris, Constantinus <1434-1501> (DOC, 2, 1201). Altra relazione di D.I.: Tryphon (DOC, 2, 1759). Titolo presente: ???? ????? ??? ?????? ?? ??? ??? ??????????? (c. 59r). Titolo identificato: De dictionum passionibus ex opere Tryphonis grammatici, ed. Aldina, 1494-1495, 115v-130v; Blandi, 1810, 182-187. Testo inc. ?? ??? ?????? ???? (c. 59r), expl. ???? ????????? (c. 61v). cc. 61v-68v Autore: Lascaris, Constantinus <1434-1501> (DOC, 2, 1201). Titolo presente: ???? ???????? ??????? ???? ????????? (c. 61v). Titolo identificato: De verbis anomalis, ed. Aldina 1494-1495, 115v-130v. Testo inc. ???? ??? ?· ??? ???? ???????? ?????? (c. 61v), expl. ???? ???????? (c. 68v). cc. 69r-73r Autore: Lascaris, Constantinus <1434-1501> (DOC, 2, 1201). Titolo presente: ???? ??? ????????? (c. 69r). Titolo identificato: De spiritibus, ed. Aldina 1494-1495, 131v-139v; Blandi, 1810, 235-242. Testo inc. ???? ????????; ??? ? ?????? ??? ? ???? (c. 69r), expl. ??? ????? ????????? (c. 73r). cc. 73v-99v Autore: Lascaris, Constantinus <1434-1501> (DOC, 2, 1201). Titolo presente: ???????????? ????????? ??? ????????? ????????? ??? ???? ???????? ??? ???????, ?????? ??????? (c. 73v). Titolo identificato: Grammaticae compendium, ed. P. Manutius, 1557, 146-148 e 235 r. 18...283. Osservazioni: dopo il proemio si tratta solamente il capitolo sul verbo; alcune differenze rispetto al testo dell'edizione di P. Manuzio. cc. 101r-117v Titolo elaborato: Passi scelti estratti da opere grammaticali, cfr. codd. Ambr. C 16 sup., c. 47r; Ambr. F 14 sup., c. 105r; Vat. Palat. gr. 71, c. 123r; Par. suppl. gr. 1242, c. 135r; Vat. Ottob. gr. 338, c. 24r; Vat. gr. 16, c. 9r. Titolo presente: ??????????? ???? ??????? ?? ?? ???? ??????????? ???? ?? ???????? ??? ???????? ????????? ??? ???????? ??????? (c. 101r). Testo inc. ?????? ??? ??? ?????????? (c. 101r), expl. ??????? ??? ??????? (c. 117v). Osservazioni: ai margini lo scriba ha aggiunto in rosso coniugazioni verbali. cc. 117v-142r Altra relazione di D.I.: Homerus. Titolo elaborato: Parole omeriche rare, cfr. cod. Vat. gr. 93, c. 136r. Titolo presente: ??????????? ??????? ?? ??? ?????? (c. 117v). Testo inc. ?????????, ????, ? ?????? ???? (c. 117v), expl. ?????????????? ??????? (c. 142r); cfr. cod. Vat. gr. 93, c. 136r. Osservazioni: ai margini lo scriba ha aggiunto in rosso coniugazioni verbali. Bianca c. 142v. Bibliografia a stampa: P. Baffi, Catalogus mss. Graecorum Bibliothecae Regiae Neapolitanae, in: J. A. Fabricius, Bibliotheca graeca, 5, Hamburg 1796, 780, n. 96. S. Cirillo, Codices graeci mss. regiae Bibliothecae Borbonicae, 2, Neapoli 1832, 52-53, n. 107. L. Pernot, La Collection de Manuscrits grecs de la maison Farnèse, in "Mélanges de l'École Française de Rome", 91 (1979), 457-506, qui 479. M.R. Formentin, Catalogus codicum graecorum Bibliothecae Nationalis Neapolitanae, II, Roma 1995, 14-15. Fonti: C. Lascaris, Constantini Lascaris Byzantini De octo partibus orationis Liber primus. Eiusdem De Constructione liber secundus. Eiusdem De nomine & uerbo liber tertius. Eiusdem De pronomine secundum omnem linguam, & poeticum usum opusculum.... Cebetis tabula & graeca & latina, opus morale, & utile omnibus, & praecipue adulescentibus. De literis graecis ac diphtongis & quemadmodum ad nos ueniant. Abbreuiationes, quibus frequentissime graeci utuntur. Oratio dominica & duplex salutatio ad Beatiss. Virginem. Symbolum Apostolorum. Euangelium diui Ioannis Euangelistae, Carmina aurea Pythagorae. Phocylidis Poema ad bene, beateque uiuendum... Introductio perbreuis ad hebraicam linguam, Venezia, Aldo Manuzio, 1494-1495. C. Lascaris, Constantini Lascaris Byzantini Grammaticæ compendium. Adiectis in fine quibusdam opusculis, ad graecæ linguæ scientiam aptissimis. Cum latina interpretatione e regione apposita, ut conferri a quouis tyrone possint, Venetiis, apud Paulum Manutium, 1557. S. Blandi, ?????????? ???????????? ????????? ??? ?????????, ????????? ???? ???? ????????? ?? ?? ?????????, Venezia 1810. A. Pertusi, ?????????. Per la storia e le fonti delle prime grammatiche greche a stampa, in "Italia medioevale e umanistica", 5 (1962), 321-351. C.M. Briquet, Les filigranes. Dictionnaire historique des marques de papier dès leur apparition vers 1282 jusqu'en 1600. A facsimile of the 1907 edition with supplementary material contributed by a number of scholars, ed. by A. Stevenson, Amsterdam 1968. V. Volpi, DOC. Dizionario delle opere classiche, Milano 1994. Recupero da catalogo (Formentin, 1995, 14-15). Fondo: Manoscritti. Forme varianti dei nomi: Konstantinos: Laskaris <1434-1501>, Lascaris, Costantino <1434-1501>, Laskaris, Konstantinos <1434-1501>, ????????????: ???????? <1434-1501>, ????????, ???????????? <1434-1501> -> Lascaris, Constantinus <1434-1501>. Lingue: Greco classico (fino al 1453) (cc. 1r-99v), Greco classico (fino al 1453) (cc. 101r-117v), Greco classico (fino al 1453) (cc. 117v-142r). Soggetto: Grammatica greca. Legami tra manoscritti: II A 10, II A 22, II A 25, II A 30, II A 31, II B 5, II B 12, II C 2, II C 3, II C 12, II D 12, II D 36, II D 45, II E 4, II E 6, II E 7, II E 13, II E 14, II F 1, II F 2, II F 4, II F 8, II F 18, II F 22, II F 24, II F 26, II F 27, II F 33, II F 37, II F 38, II F 39, II F 40, II F 41, III AA 2, III AA 6, III AA 8, III B 1, III B 3, III B 8, III B 11, III B 12, III B 13, III B 15 bis, III B 17, III B 25, III C 6, III C 27, III D 4, III D 6, III D 7 (stessa antica segnatura). Codici di contenuto: opera di istruzione. Catalogazione: Linda Siben. Data creazione scheda: 20 febbraio 2013. Data ultima modifica: 13 febbraio 2015.

Dettagli

Biblioteca

Napoli, Biblioteca nazionale Vittorio Emanuele III, Manoscritti

Lingua Manoscritto

Greco Antico